Γαλάζια Οικονομία στη Μεσόγειο: Πώς η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Κύπρος Διαμορφώνουν ένα Βιώσιμο Θαλάσσιο Μέλλον
Η Γαλάζια Οικονομία έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς βιώσιμης ανάπτυξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Περιλαμβάνει όλες τις οικονομικές δραστηριότητες που συνδέονται με τους ωκεανούς, τις θάλασσες και τις παράκτιες περιοχές, όπως η αλιεία, η υδατοκαλλιέργεια, οι θαλάσσιες μεταφορές, ο παράκτιος τουρισμός, οι υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η θαλάσσια βιοτεχνολογία και η καινοτομία που σχετίζεται με τους ωκεανούς.
Η έννοια προωθεί την οικονομική ανάπτυξη, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία και τη βιώσιμη χρήση των θαλάσσιων πόρων.
Για μεσογειακές χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Κύπρος, η Γαλάζια Οικονομία δεν αποτελεί απλώς μια περιβαλλοντική φιλοδοξία· αποτελεί στρατηγικό πυλώνα για την οικονομική ανάπτυξη, την απασχόληση και την καινοτομία.
Πορτογαλία: Επενδύοντας στην Καινοτομία και τη Γνώση για τον Ωκεανό
Η Πορτογαλία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες θαλάσσιες περιοχές στην Ευρώπη και έχει θέσει τον ωκεανό στο επίκεντρο της μακροπρόθεσμης αναπτυξιακής της στρατηγικής.
Σύμφωνα με το EU Blue Economy Observatory, η πορτογαλική Γαλάζια Οικονομία απασχολούσε άμεσα περίπου 295.600 άτομα και παρήγαγε περίπου 7,8 δισεκατομμύρια ευρώ Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας (ΑΠΑ) το 2022. Ο τομέας αντιπροσωπεύει περίπου το 3,7% της εθνικής ΑΠΑ και το 6% της συνολικής απασχόλησης.
Η χώρα εστιάζει όλο και περισσότερο σε αναδυόμενους τομείς όπως:
- οι υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
- η βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια
- η θαλάσσια βιοτεχνολογία
- οι ψηφιακές τεχνολογίες που εφαρμόζονται στις θαλάσσιες δραστηριότητες
Πρωτοβουλίες όπως το Blue Economy Cluster και το Portugal Blue Digital Innovation Hub υποστηρίζουν την επιχειρηματικότητα, την έρευνα, τις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και τον ψηφιακό μετασχηματισμό των θαλάσσιων βιομηχανιών.
Η Εθνική Στρατηγική για τον Ωκεανό 2021–2030 της Πορτογαλίας ενισχύει περαιτέρω τη δέσμευση της χώρας να συνδυάσει την προστασία των ωκεανών με την οικονομική ανάπτυξη, τοποθετώντας την Πορτογαλία ως έναν σημαντικό ευρωπαϊκό παράγοντα στη βιώσιμη θαλάσσια καινοτομία. ESG Lab Project
Ελλάδα: Εξισορροπώντας τον Τουρισμό, την Αλιεία και την Προστασία του Θαλάσσιου Περιβάλλοντος
Η Ελλάδα διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες ακτογραμμές στην Ευρώπη και μια ισχυρή ναυτική παράδοση.
Η ελληνική Γαλάζια Οικονομία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον παράκτιο τουρισμό, ο οποίος αντιπροσώπευε περίπου το 83% της απασχόλησης στη Γαλάζια Οικονομία το 2022, σύμφωνα με το EU Blue Economy Observatory.
Παράλληλα, η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές οικονομικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα για τις νησιωτικές και παράκτιες κοινότητες.
Η Ελλάδα διερευνά επίσης ευκαιρίες στους τομείς των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, επιδιώκοντας να εξισορροπήσει την οικονομική ανάπτυξη με την προστασία του περιβάλλοντος.
Στις πρόσφατες εξελίξεις περιλαμβάνεται η υποβολή των Θαλάσσιων Χωροταξικών Σχεδίων της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2025. Τα σχέδια αυτά αποσκοπούν στην οργάνωση δραστηριοτήτων όπως ο τουρισμός, η αλιεία, η υδατοκαλλιέργεια, οι θαλάσσιες μεταφορές και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διασφαλίζοντας παράλληλα την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Ωστόσο, η Ελλάδα αντιμετωπίζει επίσης προκλήσεις που σχετίζονται με τον υπερτουρισμό και τις πιέσεις στις παράκτιες περιοχές. Για τον λόγο αυτό, η βιώσιμη διαχείριση των τουριστικών προορισμών και των θαλάσσιων πόρων έχει καταστεί κεντρική προτεραιότητα για τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της ελληνικής Γαλάζιας Οικονομίας. ESG Lab Project
Κύπρος: Μια Θαλάσσια Οικονομία Βασισμένη στον Τουρισμό και τη Ναυτιλία
Ως νησιωτική χώρα που βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, η Κύπρος έχει αναπτύξει μια ισχυρή θαλάσσια ταυτότητα.
Ο παράκτιος τουρισμός παραμένει ο κυρίαρχος τομέας της Γαλάζιας Οικονομίας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 87% των θέσεων εργασίας της Γαλάζιας Οικονομίας και το 80% της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας του τομέα το 2022.
Η ναυτιλία διαδραματίζει επίσης καθοριστικό ρόλο στην κυπριακή οικονομία. Πρόσφατες εκτιμήσεις δείχνουν ότι ο ναυτιλιακός τομέας συμβάλλει περίπου στο 7% του ΑΕΠ της Κύπρου, ενισχύοντας τη θέση της χώρας ως σημαντικού κέντρου παροχής ναυτιλιακών υπηρεσιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Κύπρος επενδύει ενεργά:
- στη θαλάσσια καινοτομία
- στον βιώσιμο τουρισμό
- στη θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια
- στον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό
Μέσω της Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης, η χώρα έχει προσδιορίσει τη ναυτιλία, τον τουρισμό, την ενέργεια και την περιβαλλοντική καινοτομία ως βασικούς τομείς για την έρευνα και την οικονομική ανάπτυξη.
Παράλληλα, τα νέα πλαίσια θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού έχουν σχεδιαστεί ώστε να διευκολύνουν τις επενδύσεις σε υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια, τουρισμό κρουαζιέρας και προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.Ένα Κοινό Μεσογειακό Όραμα
Παρά τις διαφορετικές οικονομικές τους δομές, η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Κύπρος μοιράζονται κοινές προτεραιότητες στο πλαίσιο της Γαλάζιας Οικονομίας:
- Προώθηση βιώσιμου παράκτιου και θαλάσσιου τουρισμού
- Υποστήριξη της καινοτομίας και του ψηφιακού μετασχηματισμού
- Ανάπτυξη βιώσιμης υδατοκαλλιέργειας και αλιείας
- Διεύρυνση των ευκαιριών για υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
- Προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και των παράκτιων οικοσυστημάτων
- Ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων, επιχειρήσεων και δημόσιων αρχών
Η Γαλάζια Οικονομία αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως μια διαδρομή προς μια πιο πράσινη, ανθεκτική και ανταγωνιστική Ευρώπη.
Για την Πορτογαλία, την Ελλάδα και την Κύπρο, η θάλασσα δεν αποτελεί μόνο μέρος της ιστορίας και της ταυτότητάς τους — αποτελεί επίσης έναν θεμελιώδη πόρο για τη δημιουργία ενός βιώσιμου μέλλοντος.
Καθώς η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας και οι πιέσεις στους φυσικούς πόρους εξακολουθούν να επηρεάζουν τις παράκτιες περιοχές παγκοσμίως, αυτές οι μεσογειακές χώρες δείχνουν ότι η οικονομική ανάπτυξη και η περιβαλλοντική υπευθυνότητα μπορούν να συμβαδίζουν όταν υποστηρίζονται από την καινοτομία, τη συνεργασία και τον μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό.
llustrative image representing Blue Economy activities in Portugal, Greece and Cyprus, including maritime innovation, aquaculture, renewable energy, shipping and coastal tourism.
Image source: AI-generated illustration created for the ESG LAB project.
